I høve den store dagen då kongen fekk møta sjølvaste BArack OBama,
freistar me oss frampå med eit engelsk ord som tyder både det eine og både det andre.

Det er siste luke, dette.

Tvilsom PR
Det er med dyp skuffelse vi i dag fastslår at det innsendte leserbrev som lovpriste Hallstein Bronskimlets framhaldssoge, “Eg baska meg trøyt”, i forrige nummer, var skrevet av forfatteren selv.
Skuffet er vi også over at dikterhøvdingen i Volda har latt seg forlede til å ta i bruk denslags tvilsomme metoder fra det moderne forretningsliv – for å “backe opp” en fortsettelsesfortelling som ikke har slått av bland våre lesere. En så klønete fremgangsmåte som å undertegne brevet i fjøsgutten Johannes’ navn, tyder heller ikke på dikterisk fantasi fra en forfatter som til og med har mottatt stipendier!
Vi skal ikke dvele for lenge ved saken. La oss bare minne om at for å fjerne enhver mistanke om at brevet er fingert, er det en elementær forhåndsregel å sørge for at brevet kommer fra en annen del av landet enn hvor en selv bor, f. eks. fra en slektning på morsiden – slik at forbindelsen ikke er så lett å oppdage.
Forfatteren Bronskimlets opplegg var så gjennomsiktig at selv sportsjournalist Melvind Snerken oppdaget det!
Frimand Pløsen,
sjefredaktør

“Eg baska meg trøyt”
Vert ikkje neste bolkane lesnad for bånsmeitar?
Vyrde bladstyrar
Eg hev hatt ein sers vond tid sidan i sumar, Pløsen. Ikkje hev eg fengje avbriktar*) for bolkane mine, og ikkje hev eg fengje skrævarykjle**) tikkapullane***).
Men ein lyt ikkje bli fjæsvrengd****) so lenge helsa held – og ein kan skrive og skape god litteratur. No hev eg tre nye bolkar klare om Guringuten og han Hjalte som stend so klårt for meg at eg kan forma dei ut so dei vert prenteklåre med det fyrste:
I syttande bolken hev eg tenkt vi skal take lesaren med på Kooperativen som snøggast, saman med Guringuten og han Hjalte når dei kjøper seg grafse-jønn*****). Her vert det stigning til stor dramatikk frå same augneblinken Guringuten spenner kloa på seg framføre butikkdisken for å freiste reidskapen og sjå om han bit på underlaget.
Det gjer han!
I attande bolken – som vert vond og hard, fær vi høyre bausbæringa******) mellom handelstyraren på Kooperativen og Guringuten. Likeins fær lesaren vere med når tre alvorsmenn dreg Guringuten laus att frå golvet. (Eg hev tenkt at det skulle falle nokre vondord her, både frå Kooperativstyraren og dei tre, men då vert det vel ikkje lesnad for bånsmeitar*******)?
Bolken etter – den nittande, skulle eg tru, vert hard den med. Her fær handelsmannen vondufsen********) over seg då Guringuten leverer attende grafse-jønnet avdi det var vindsjyte*********).
I tjuande bolken hev eg to løysingar: Skal gutane våre leggje nytt golv etter seg, eller felde inn ein golvplanke eller to der Guringuten tok fråsparket – eller skal dei gi faen?

*) Avbrikt - honorar.
**) Skrævarykjle - arbeidsstilling når ein snauklipper tikkapullane om hausten.
***) Tikkapulla – sau (hokjønn).
****) Fjæsvrengd – vrangsyn, sinnstilstand når noko går ein imot.
*****) Grafse-jønn – sparkklo av jern som vert festa med reimar på høgre foten når ein vil take seg fort fram på vinterveg med sparkstøtting.
******) Bausbære – bere fram kritikk når snarsinnet tek ein.
*******) Bån-smeit – småborn som smett under stakken åt mor si når det kjem framandfolk til gards.
********) Vondufse – karakterbrist – kan drivast fram når det fell seg slik.
*********) Vindsjyten – materiale som tek ein anna form enn opphavleg. Kan skyldast temperatursvingningar.

Redaksjonelt:
Beherskelsens kunst
En behøver ikke nødvendigvis bruke sterke uttrykk for å skape god litteratur, så i dette tilfelle synes jeg guttene skulle velge en ny gulvplanke eller to. (Det finnes jo også utmerket linoleum). Nok om det.
Kunsten er nemlig å antyde. I en årrekke som redaktør har jeg selv aldri brukt sterkere uttrykk enn drittsekk, selv om det på lederplass for så vidt ofte har vært dekning for med vidtgående invektiver.
Leser vi “Brand”, finner vi også hos Ibsen beherskelse i uttrykksformen som f. eks. under møtet med presten hvor Brand utbryter: “Meg rager ikke hans og dine – jeg har alt mer end nok med mine.” – Hvortil presten behersker seg og svarer: “Farvel!”
Frimand Pløsen
red.

“Eg baska meg trøyt”
Kvifor greide ikkje Guringuten å ete opp kleppesuppa? Vart han bråmett, tru? FYLGJ MEG, GODTFOLK!

Vyrde bladstyrar!
Eg hev vandra mykje ute i naturen, men no lyt vi vel finne fram skrivesakene og ta på att med soga om Guringuten og han Hjalte!
Skal tru om bladstyraren hev fengje mykje brev frå lesarar som hev sakna framhaldssoga mi i bladet Dykkar? Det kunne vore gildt om Bladstyraren trykte opp slike lesarbrev. Eg legg ved eit som eg tykjer godt om. Det er frå han Johannes, fjøsguten på garden her, som gjekk for presten siste året. Eg rår til at Bladstyraren ikkje prentar heile namnet hans Johannes, men berre sett J. under brevet. Folk kan elles lett tyde det soleisen at det er eg som står bak, då guten hev fjøsstellet og bur her på garden. Som overskrift på lesarbrevet hans Johannes hev eg tre framlegg å kome med:
*Festleg soge av Bronskimlet!
*Bronskimlets framhaldssoge eit meisterverk!
*Bronskimlet, folkelivsskildrar av format!
Eg vil ikkje blande meg bort i den typografiske oppsettinga av lesarbrevet, men tru om det ikkje ville gjere seg i ramme, og kanhende med bilete av med, der eg sit under diktarbjørka på farsgarden med nokre notater rundt meg? Regnslaget som eg sit på, kunne kanskje retusjerast vekk av gutane på klisjeanstalten? [VEDLEGG: Bilete av Bronskimlet under bjørka]
Når det gjeld sjølve soga om Guringuten og han Hjalte, held vi i dag fram med den 14. bolken. No hugsar eg ikkje kva som hende i 13. bolken. Åt Guringuten kleppsuppe, tru? -eller gjekk karane på ski? På denne årstida kan dei i alle høve ta fram sykkelen sin når dei skal nedetter lia.
Hallstein Bronskimlet d.a.y.

FJORTANDE BOLKEN
“Hei, kor det gjeng! huja’n Hjalte. Han sto inne i ramma, medan Guringuten sat bakpå.
Hev gutane tenkt seg ned på Kooperativen for å handle gjær og sukker? Fylgj med i neste bolken! No vert det spanande!

“Eg baska meg trøyt”

Vyrde bladstyrar!
Det hev vore so gild ein sumar, med solhildrande varme over blanke fjellvatn. Jau, ein fær plent lyst til å kaste seg splitter pine nakjen uti kulpane og freiste frampå med nokre symjetak. I neste bolken hadde eg difor tenkt at Guringuten og han Hjalte skulle lauge seg med skrål og skrik.
No er kan hende ikkje gutane våre vane med brådjupt vatn. Dei lyt kanhende freiste seg frampå i eit trau, før vi slepp dei uti kulpen?
Gjev eg fær til denne bolken!
Då skal lesarane få det gildt!
Medan eg arbeider vidare med dette, vonar eg at teiknaren lagar eit bilete av han Hjalte, medan han laugar seg i langtrau, soleisen at lesarane fær sjå at guten ikkje er vassredd, når vi i neste bolken tek til med dei fyrste symjetaka.
Jau, no vert det sanneleg spanande! Held Hjalte seg flytande i neste bolken, tru? Eller lyt Guringuten drage han på land og ande luft*) i han?
*) munn mot munn-metoden
Helsing
Hallstein Bronskimlet
forfattar
Framhaldssoga held fram med symjing i langtrau.

Dette vart stutt, så eg tek med ein liten artikkel frå RelsaFus nr. 9 òg:

NY PORNO-SAK:
“682 sider tettpakka griseprat!”
Bronskimlets bok beslaglagt av Simon Snusen
Forfatteren Hallstein Bronskimlets slektsroman “Tikka Pulla” ble kl. 0002 natt til i går overraskende inndratt av lensmannsbetjent Simon Snusen. Lensmannsbetjenten har kategorisk stemplet boken som “682 sider tettpakka griseprat”. Allerede åpningskapittelet i romanen er av en slik art at Bjørnebo til sammenlikning blir karakterisert som en harmløs “Donald Duck-forfatter”. Forlagsdirektør Hilmar Melet, som har utgitt Bronskimlets bok, og som ble dratt ut av dynene av lensmannsbetjenten samme natt, har ikke kunnet gjøre rede for seg – da sovetabletten som forlagsdirektøren pleier innta om kvelden, ennå virket i formiddagstimene.
Åpningskapittelet som førte til Snusens beslagleggelse lyder slik:
“Det låg ange av sol og blømande vekster over setervollen hin sumardagen …
Endeleg fekk han Hjalte taket på ho. Han låg skrevs over henne no, og heldt henne fast, sveiteeimen slog mot han, hjarte dunde!
Paulfusen som han no var, strauk han henne lindt over skrotten. So hogg han Hjalte kvasst i og grafsa nevane sine nedi varmt og krusa hår …
-Tikka pulla, kviskra han Hjalte,
-Tikka pulla … Då roa ho seg – - -”

Pornografisaken en misforståelse
I anledning av bokbeslaget i Hilmar Melets Forlag og pornografisaken har vi kontaktet forfatteren Hallstein Bronskimlet over telefonen. Hans redegjørelse kaster nytt lys over saken:
-Eg vert gråhufsen av å høyre slikt, sier en oppbrakt forfatter på farsgarden i Volda.
-Her hev eg i soga mi skildra ein fattig gjetargut som ber namnet Hjalte. Han hev mista saue-tikka si i fjellet, men finn ho att etter mykje strev, og vert glad og heppen for det.
Denne soga slenger han Simon skitprat etter. Når so han Hjalte vil ha att tikka si – som rett og rimeleg er, blir handlinga stempla som pornografi av styggaste slaget.
-Hadde det kanskje vore betre om vargen hadde teke ho?
-Dette gjelder vår åndsfrihet, uttalte forlagsdirektør Hilmar Melet i går. Han ser en salgsfremmende rettssak rolig i møte.

Framhaldssoga held fram:
-Hev gutane vusvole til seg ein føysegjel?

I siste bolken var vi med Guringuten og han Hjalte innpå kammerset då gutane pakka ut bjønnlaspar.
I dag skal vi vere med karane og pakke ut endå ein sak som dei hadde kjøpt på Kooperativen hine dagen.
Årsaka til at dei ikkje såg på denne pakka samstundes med at dei pakka opp bjønnlaspane i førre bolken, var beint fram ikkje anna enn at gutane ville sette seg sjølv på frengsljo.
*)Frengsljo: – nøysomhet – karakteregenskap – ikkje fråtse i fleire ting på ein gong, av di ein kan take skade av det, soleis at ein får den som ryvrøkkje**) når ein vusvoler***) til seg alt på same tid.
**) Ryvrøkkje: – får det som vane.
***) Vusvole: – grafse til seg meir enn ein har godt av.

13. BOLKEN
-Ikkje er det mjukt og ikkje er det hardt, og ikkje er det stutt og ikkje er det langt. Ikkje er det prislaup*) og ikkje er det Storsjø-sik heller! sa han Hjalte.
“Nei, dette her kallast føysegjel**), svarte Guringuten då han pakka opp.
Og det var det.
*) Prislaup: – Snusdåse med forsiringer, laga av tinn.
**) Føysegjel: – pyntesak som gjeng rundt sin egen akse når ein heng den over eit tent ljos. Nyttast mykje i samband med høgtider.
*
Fylgj med i neste bolken, godtfolk! Då skal vi vere med Guringuten og han Hjalte og hengje opp pyntesakene!

Vyrde bladstyrar!
No tykker eg at eg hev fengje taket på soga om Guringuten og han Hjalte!
Det kjem mykje skryt på ho når eg pratar frampå om soga mi til folk eg møter.
Dei er samde i at det eg skriv er godt – reint rytmisk og symbolsk. Det vert vel ikkje skrive noko likare no til dags, trur eg.
Eg ville berre nemne dette, då fagnaden ikkje berre fell på meg, men likeeins på Dykk, vyrde bladstyrar, som prentar det eg skriv!
Volda i november 1967.
Hallstein Bronskimlet,
forfattar.

VEDLEGG: Teikning av forfattaren.

Forfatteren skriver følgende til tegningen sin:
Eg hev freista teikne føysegjelen til gutane. Etterpå ser eg at føysegjelstongi skulle vore noko høgare. Heller ikkje skulle det vere kroksleng og svartflekkar på ho. Men stongi vart slik av di svartepusen sprang over bordplata etter eit garnnyste medan eg teikna.
Minnest eg rett, hev dette hendt før, og kjem han rennande ein gong til, held ikkje eg katt lenger!

Det ulmar.

Frå RelsaFus nr 4. April 1968:

Bitter Bronskimlet vil ikke mer:
“Eg baska meg trøyt” innstilles

Vyrde bladstyrar!
Eg og bån-smeiten*) min er vortne kaldrøkkjne*) på Dykk no, Pløsen, av di Dykk hev handkjimse***) siste bolken min so trottegaumt****)
For framtida vil eg ikkje skrive fleire bolkar i bladet Dykkar av dei yvhottane*****) eg her har nemnd.
Det hev vore dårleg stell med ågangslappar******) med!

Volda i april 1968
Hallstein Bronskimlet
forfattar
*) Bån-smeit: – liten gut som smett under stakken åt mor si, når det kjem framandfolk til gards.
**) Kaldrøkkjen: – harm.
***) Handkjimse: – handfare, tukle med noko ein ikkje skal tukle med.
****) Trottegaumt: – gjæra noko som han såre ein.
*****) Yvhott: – årsak som gjer ein harm. Noko ein ikkje fær ut av tankane medan ein søv.
******) Ågangslappar: – honorar som stend i forhald til arbeidet.

Takk til Bronskimlet!
Vi har sagt det før og vi gjentar: Hallstein Bronskimlet skriver godt. Vi har neppe her til lands hatt en forfatter som har skrevet så meget – og så varmt om forholdene på – og rundt et samvirkelag i en karrig fjellbygd på Vestlandet.
Når forfatteren i brev til redaktøren ønsker å avslutte sin fortsettelsesfortelling, “Eg baska meg trøyt”, før denne er avsluttet, er dette bare å beklage.
Vi takker forfatteren for at vi fikk være med på Guringuten og Hjalte i de 10 fortellinger vi nu har trykt i vårt blad.
FRIMAND PLØSEN
red.

Blidgjort BRONSKIMLET:
-Eg held fram!
Vyrde bladstyrar!
Takk for Dykkar spitrøgnde*) ord. Skal me likevel gløyme det vonde, bladstyrar, og freiste oss utpå att med nokre bolkar om Guringuten og han Hjalte?
*) Spitrøgnd: – lovord, som gjer at ei fær lyst til å take på att med eitkvart.
Eg trur nok lesaren skal fengje det morosamt og løye saman med dei to blidspente karane, no når det er kome snø!
Då skal me renne ned lia på ski saman med Guringuten og han Hjalte for å handle på Kooperativen. Men fyrst lyt vi take fram ski-redskapen deira og smøre han inn med voks. Vi lyt sjå over bindingane og stavtrinsane med, før vi slepp gutane utfor lia.
Og so held vi fram med ellevte bolken:

11. BOLKEN
Då gutane hadde spendt skiene på seg, sa han Gurin:
- Fritt for å vera han Gjermund!
- Då tek eg namnet Ole, svara han Hjalte.
Og so song dei båe.
Kvifor tok ingen av gutane namnet Harald, tru?
Kan det vera av di Grønningen ikkje hev pressa seg songplåte?

e.s. No må ikkje lesaren mistyde dette soleisen at gutane våre heiter Gjermund og Ole. Dei tykkjer berre det er gildt med glupe skilauparnamn når dei sjogar nedetter lia.
Eg hev sjølv kalla meg Johan Grøttumsbråten då eg var gutonge og gjekk på ski. Men då eg vart tidleg surkleråmen**) held eg med mest innandørs under namnet Gudleif.
Hallstein Bronskimlet,
forfattar.

**)Surkleråme: – noko som skvalpar på framsida av skrotten når ein andar djupt.

VEDLEGG: Barndsomsbilete av forfattaren:

Forfattaren Hallstein Bronskimlet som Grøttumsbråten (barndomsbilde). – Dette tykkjer eg sjølv er eit særs morosamt bilete, som eg vonar ein eller annan magister kan nytte når det skal skrivast kulturartiklar om meg, sier forfatteren i teksten som fulgte bildet.